قشقرق یا بدقلقی شدید در کودکان ۱ تا ۴ ساله بخشی طبیعی از رشد است. با دلایل آن و پنج راهکار عملی برای واکنش درست آشنا شوید.
کودک دوساله‌ای را تصور کنید که وسط فروشگاه خودش را روی زمین انداخته، جیغ می‌کشد و هیچ حرفی را نمی‌شنود. بیشتر والدین این صحنه را تجربه کرده‌اند. خبر خوب این است که قشقرق در سال‌های اول کودکی طبیعی است و نشانهٔ تربیت نادرست نیست.
چرا کودکان قشقرق می‌کنند؟
بخشی از مغز که مسئول کنترل هیجان و برنامه‌ریزی است (قشر پیش‌پیشانی) تا سال‌ها بعد به رشد کامل نمی‌رسد. کودک نوپا خواسته‌های زیادی دارد، اما هنوز کلمات کافی برای بیان آن‌ها و توان مهار ناکامی را ندارد. خستگی، گرسنگی، تغییر ناگهانی برنامه و تحریک بیش از حد هم احتمال قشقرق را بیشتر می‌کنند.
پنج راهکار در لحظهٔ قشقرق
- آرامش خودتان را حفظ کنید. کودک در این لحظه به یک «مغز آرام» قرض گرفته نیاز دارد. چند نفس عمیق بکشید.
- ایمنی را تأمین کنید. اگر کودک ممکن است به خود یا دیگران آسیب بزند، او را به جای امن ببرید.
- احساس را نام‌گذاری کنید. «خیلی عصبانی شدی چون می‌خواستی بستنی بخری.» نام‌گذاری به کودک کمک می‌کند هیجانش را بشناسد.
- تسلیم خواستهٔ نادرست نشوید. اگر با قشقرق به خواسته‌اش برسد، یاد می‌گیرد این روش جواب می‌دهد. همدلی با احساس، به معنای پذیرفتن هر رفتاری نیست.
- بعد از آرام‌شدن، ارتباط را ترمیم کنید. بغل، چند کلمهٔ ساده دربارهٔ اتفاق و بازگشت به بازی.
پیشگیری بهتر از درمان است
- برنامهٔ خواب و غذای منظم داشته باشید.
- پیش از تغییر فعالیت هشدار بدهید: «پنج دقیقهٔ دیگر پارک تمام می‌شود.»
- انتخاب‌های محدود بدهید: «لباس آبی را می‌پوشی یا قرمز را؟»
- رفتارهای آرام را ببینید و تشویق کنید.
چه زمانی نگران شویم؟
اگر قشقرق‌ها بعد از ۵ سالگی همچنان مکرر و شدید است، بیش از ۱۵ دقیقه طول می‌کشد، کودک به خود آسیب می‌زند یا رفتارها در مهد و مدرسه هم مشکل ایجاد کرده، بهتر است با روانشناس کودک مشورت کنید.