تعریف‌های کلی مثل «تو باهوشی» ممکن است انگیزهٔ کودک را کم کند. با تشویق توصیفی و تمرکز بر تلاش آشنا شوید.
بیشتر ما فکر می‌کنیم هرچه بیشتر از کودک تعریف کنیم، اعتمادبه‌نفس بیشتری پیدا می‌کند. اما پژوهش‌های روانشناسی رشد نشان می‌دهند نوع تشویق از مقدار آن مهم‌تر است.
تعریف از توانایی یا تعریف از تلاش؟
وقتی به کودک می‌گوییم «تو خیلی باهوشی»، ناخواسته پیام می‌دهیم که موفقیت به ویژگی ثابتی بستگی دارد. چنین کودکانی معمولاً از کارهای سخت دوری می‌کنند تا «باهوش» بودنشان زیر سؤال نرود. در مقابل، کودکانی که برای تلاش، راهبرد و پشتکارشان تشویق می‌شوند، در برابر شکست مقاوم‌ترند؛ همان چیزی که «ذهنیت رشد» نامیده می‌شود.
تشویق توصیفی چیست؟
در تشویق توصیفی، به جای قضاوت کلی، دقیقاً آنچه را دیده‌اید توصیف می‌کنید:
- به جای «آفرین، پسر خوب»: «اسباب‌بازی‌ها را جمع کردی و ماشین‌ها را در جعبهٔ خودشان گذاشتی.»
- به جای «نقاشی‌ات عالیه»: «برای آسمان سه رنگ آبی مختلف استفاده کردی!»
- به جای «تو بهترینی»: «با این‌که مسئله سخت بود، سه راه مختلف را امتحان کردی.»
چند نکتهٔ کاربردی
- تشویق را بلافاصله بعد از رفتار بدهید.
- صادق باشید؛ کودکان تعریف‌های اغراق‌آمیز را تشخیص می‌دهند.
- از مقایسه با خواهر، برادر یا همکلاسی‌ها پرهیز کنید.
- گاهی فقط بپرسید: «خودت از کارت چه حسی داری؟»
تشویق درست، کودک را از «جلب رضایت دیگران» به سمت «انگیزهٔ درونی» می‌برد؛ هدفی که در بلندمدت ارزش بیشتری دارد.