انتقاد، تحقیر، حالت تدافعی و دیوارسازی؛ چهار الگویی که پژوهشها آنها را از قویترین پیشبینیکنندههای جدایی میدانند، و پادزهر هرکدام.
جان گاتمن، روانشناس آمریکایی، طی چند دهه هزاران زوج را مطالعه کرد و به این نتیجه رسید که مشکل اصلی رابطهها «دعوا کردن» نیست، بلکه شیوهٔ دعوا کردن است. او چهار الگو را شناسایی کرد که به استعاره «چهار سوار آخرالزمان» نام گرفتهاند.
۱. انتقاد
حمله به شخصیت همسر به جای اشاره به رفتار مشخص: «تو همیشه خودخواهی!»
پادزهر: شروع ملایم. احساس و نیازتان را بگویید: «وقتی دیر میآیی و خبر نمیدهی نگران میشوم؛ دوست دارم پیام بدهی.»
۲. تحقیر
تمسخر، طعنه، چشم چرخاندن و برتریجویی. تحقیر قویترین پیشبینیکنندهٔ جدایی است.
پادزهر: فرهنگ قدردانی. بهطور عمدی ویژگیها و کارهای مثبت همسرتان را ببینید و به زبان بیاورید.
۳. حالت تدافعی
توجیه و بهانهآوری یا برگرداندن تقصیر: «من؟ خودت هم که...»
پادزهر: پذیرفتن مسئولیت، حتی بخش کوچکی از آن: «حق داری، باید زودتر خبر میدادم.»
۴. دیوارسازی
سکوت، بیاعتنایی و ترک گفتوگو؛ معمولاً وقتی فرد از نظر هیجانی غرق شده است.
پادزهر: وقفهٔ آگاهانه. بگویید «الان خیلی آشفتهام، بیست دقیقه استراحت کنیم و بعد ادامه بدهیم» و واقعاً برگردید. در این فاصله به جای مرور دعوا، کاری آرامکننده انجام دهید.
جمعبندی
دیدن این الگوها در رابطهٔ خودتان دلیل ناامیدی نیست؛ تقریباً همهٔ زوجها گاهی از آنها استفاده میکنند. آنچه اهمیت دارد، آگاهی و تلاش برای جایگزین کردن آنها با پادزهرها و ترمیم بعد از دعواست.